ವಿವ ನ್ಯೂಸ್ ಕನ್ನಡ - ಇದು ಸುದ್ದಿಗಳ ಡಬ್ಬಿ

ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ: ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸವಾಲಿನ ಭವಿಷ್ಯ"

ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ದತಿ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜ್ಞಾನ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. “ದೇವದಾಸಿ” ಅಂದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಹಿಳೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ದೇವದಾಸಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ದೇವಾಲಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ದುರ್ಬಳಕೆಗಳು, ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯಪೂರ್ಣ ವಲಯಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಒತ್ತಾಯದ ನಂತರ, ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಪುನರ್ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

ಈ ಪದ್ಧತಿ ನಮಗೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಯ ಕುರಿತು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

ಜೀವನ ಶೈಲಿ: ದೇವದಾಸಿಯರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ದೇವರಿಗೆ ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೀವನವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಿತ್ತು.

ಬಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ ಮೂಲತಃ ದೇವಾಲಯದ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡದ್ದು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಮುಂದಿನ ಜೀವನ: ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಕೆಲವೆಡೆ ದುರ್ಬಳಕೆಗಳು, ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಲಂಘನೆಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಅವರ ಜೀವನವು ಅನ್ಯಾಯಪೂರ್ಣವಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿತು.

ಸರ್ಕಾರದ ನಿಷೇಧ: 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.

ಸಣ್ಣ ಉತ್ತರ — ದೇವದಾಸೀರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರು:

ಕರ್ನಾಟಕ — ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂಡಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಲ್ಲಮ್ಮಾ ಪೂಜೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಜಯಪುರ/ಬಿಜಾಪುರ, ಧಾರವಾಡದ ಭಾಗಗಳು).

ತಮಿಳುನಾಡು — ತಂಜಾವೂರು/ಚೋಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪದವಿನ ದೊಡ್ಡ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು.

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ — ಕೊರೋನ್ಯದ ನದಿ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೃಷ್ಣಾ–ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣಪ್ರದೇಶಗಳು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ / ಗೋವಾ — ಕೊಂಕಣ ಹಾಗೂ ಕೆಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲೆ-ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಕಲಾವಂತಿನ್/ಮಾತಂಗಿ ಪೇರು ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ).

ಓಡಿಶಾ — ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ “ಮಹಾರಿ” ಪದ್ಧತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೇ ಆಸ್ಥಾಣಿ/ದೇವಾಲಯಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ (ಉದಾ. — ಬಸವಿ, ಕಲಾವಂತಿನ್, ಮಹಾರಿ) ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವಿವರಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದು ರಾಜ್ಯಾನುಗತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ (ಉದಾ. ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರ/ತೆಲಂಗಾಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಖಲೆಗಳು).

ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16,624 ದೇವದಾಸಿಯರು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ . ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 2018ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 80,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇವದಾಸಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು . ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವದಾಸಿಯರು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ . ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ "ಕರ್ನಾಟಕ ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ (ನಿರೋಧ, ನಿಷೇಧ, ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ) ಕಾಯಿದೆ, 2025" ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ . ಈ ಕಾಯಿದೆ ದೇವದಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ, ವಸತಿ, ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ . ಹೀಗಾಗಿ, ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳು ಇದರ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ.

ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಸೌಖ್ಯ, ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ: ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವಸತಿ: ದೇವದಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮನೆ, ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಗಳು. ಬಡ ಕುಟುಂಬದ ದೇವದಾಸಿಯರಿಗೆ ಕಟ್ಟಡ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುವುದು. ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಹಾರ: ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇವದಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಪರಿಹಾರ ಹಣ (ಉದಾ. ₹50,000–₹1,00,000 ರೂಪಾಯಿ) ಕೊಡುವುದು. ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳಡಿ ಉದ್ಯೋಗ/ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ: ದೇವದಾಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಶಾಲಾ/ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಭತ್ಯೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳು: ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಯೋಜನೆಗಳು, ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಒಳಗೊಂಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ. ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕು: ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ ನಿಷೇಧ; ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶೋಷಣೆ, ದುರ್ಬಳಕೆ ತಡೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವಾರಸುವ ಹಕ್ಕು ಒದಗಿಸುವ ನಿಯಮ. ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರ ಆರ್ಥಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವದಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸುಖಭರಿತ ಬದುಕಿನ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.